اصول انتخابات مجلس شورای اسلامی و وظایف نماینده مجلس از منظر قانون اساسی

به گزارش سنت نیوز، اصول قانون اساسی مرتبط با انتخابات مجلس شورای اسلامی

اصل‌ ششم‌

در جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ امور کشور باید به‌ اتکاء آرای‌ عمومی‌ اداره‌ شود، از راه‌ انتخابات‌: انتخاب ‌رئیس‌‌جمهور، نمایندگان‌ مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌، اعضای‌ شوراها و نظایر اینها، یا از راه‌ همه‌پرسی‌ در مواردی‌ که‌ دراصول‌ دیگر این‌ قانون‌ معین‌ می‌گردد.

اصل‌ شصت‌ و دوم‌

مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌ از نمایندگان‌ ملت‌ که‌ به‌ طور مستقیم‌ و با رأی‌ مخفی‌ انتخاب‌ می‌شوند تشکیل‌ می‌گردد.

شرایط‌ انتخاب‌کنندگان‌ و انتخاب ‌شوندگان‌ و کیفیت‌ انتخابات‌ را قانون‌ معین‌ خواهد کرد.

اصل‌ شصت‌ و سوم‌

دوره‌ نمایندگی‌ مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌ چهار سال‌ است‌. انتخابات‌ هر دوره‌ باید پیش‌ از پایان ‌دوره‌ قبل‌ برگزار شود به‌ طوری‌ که‌ کشور در هیچ‌ زمان‌ بدون‌ مجلس‌ نباشد.

اصل‌ شصت‌ و هفتم‌

نمایندگان‌ باید در نخستین‌ جلسه‌ مجلس‌ به‌ ترتیب‌ زیر سوگند یاد کنند و متن‌ قسم ‌نامه‌ را امضاء نمایند.

بسم‌الله الرحمن‌الرحیم‌

« من‌ در برابر قرآن ‌مجید، به‌ خدای‌ قادر متعال‌ سوگند یاد می‌کنم‌ و با تکیه‌ بر شرف‌ انسانی‌ خویش‌ تعهد می‌نمایم‌ که‌ پاسدار حریم ‌اسلام‌ و نگاهبان‌ دستاوردهای‌ انقلاب‌ اسلامی‌ ملت‌ ایران‌ و مبانی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ باشم‌، ودیعه‌ای‌ را که‌ ملت‌ به‌ ما سپرده‌ به‌ عنوان ‌امینی‌ عادل‌ پاسداری‌ کنم‌ و در انجام‌ وظایف‌ وکالت‌، امانت‌ و تقوا را رعایت‌ نمایم‌ و همواره‌ به‌ استقلال‌ و اعتلای‌ کشور و حفظ‌ حقوق ملت‌ و خدمات‌ به‌ مردم‌ پایبند باشم‌، از قانون‌ اساسی‌ دفاع‌ کنم‌ و در گفته‌ها و نوشته‌ها و اظهارنظرها، استقلال‌ کشور و آزادی‌ مردم‌ و تأمین‌ مصالح‌ آنها را مدنظر داشته‌ باشم‌.»

نمایندگان‌ اقلیت های‌ دینی‌ این‌ سوگند را با ذکر کتاب‌ آسمانی‌ خود یاد خواهند کرد.

نمایندگانی‌ که‌ در جلسه‌ نخست‌ شرکت‌ ندارند باید در اولین‌ جلسه‌ای‌ که‌ حضور پیدا می‌کنند مراسم‌ سوگند را به‌ جای‌آورند.

اصل‌ شصت‌ و هشتم‌

در زمان‌ جنگ‌ و اشغال‌ نظامی‌ کشور، به‌ پیشنهاد رئیس‌ جمهور و تصویب‌ سه‌ چهارم ‌مجموع‌ نمایندگان‌ و تأیید شورای‌ نگهبان‌، انتخابات‌ نقاط‌ اشغال‌ شده‌ یا تمامی‌ مملکت‌ برای‌ مدت‌ معینی‌ متوقف‌ می‌شود و در صورت‌ عدم‌ تشکیل‌ مجلس‌ جدید، مجلس‌ سابق‌ همچنان‌ به‌ کار خود ادامه‌ خواهد داد.

اصل‌ نود و نهم‌

شورای نگهبان‌ نظارت‌ بر انتخابات‌ مجلس‌ خبرگان‌ رهبری‌، ریاست‌ جمهوری ‌،مجلس‌ شورای‌اسلامی‌ و مراجعه‌ به‌ آرای‌ عمومی‌ و همه‌پرسی‌ را برعهده‌ دارد.

تفسیر اصل نود و نهم (نظریه شماره ۱۲۳۴ مورخ ۱/۳/۱۳۷۰ شورای نگهبان):

« نظارت مذکور در اصل نود و نهم (۹۹) قانون اساسی استصوابی است و شامل تمام مراحل اجرایی انتخابات از جمله تأیید و ردصلاحیت کاندیداها می شود. »

وظایف نماینده مجلس از منظر قانون اساسی

یکی از مسائلی که در سال‌های اخیر خصوصا در این دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی، اذهان عمومی را متوجه خود کرده، موضوع «اختیارات و وظایف نمایندگان مجلس» است.

به گزارش جام جم،‌می‌توان گفت آنچه در سطح کشور از تعاملات بین «مردم و نمایندگان مجلس» یا «نمایندگان و سایر قوا» مشاهده می‌کنیم، قطعا در بسیاری موارد و مصادیق، خارج از حدود قانونی اختیارات و صلاحیت‌های نمایندگی مجلس است.

در ساختار حکومتی جمهوری اسلامی ایران، قوای حاکمه که عبارتند از: قوه مقننه، مجریه و قضاییه زیر نظر ولایت مطلقه امر و امامت امت هستند و این سه قوه مستقل از یکدیگر می‌باشند. (اصل ۵۷ قانون اساسی) قوانین توسط قوه مقننه از طریق مجلس شورای اسلامی که نمایندگان منتخب مردم هستند اعمال می‌شود. (اصل۵۸) هر نماینده سوگند یاد می‌کند که به موارد زیر ملتزم باشد (اصل۶۶)‌:

۱ـ پاسداری از حریم اسلام و نگهبانی از دستاوردهای انقلاب اسلامی

۲ـ رعایت امانت و تقوا در انجام وظایف وکالت

۳ـ پایبندی به استقلال و اعتلای کشور

۴ـ دفاع از قانون اساسی

۵ـ مدنظر قرار دادن آزادی مردم و تامین مصالح آنها

مجلس شورای اسلامی دارای اختیارات و وظایف سنگین و حساسی است که به دو بخش اصلی قانونگذاری و نظارت تفکیک می‌شود.

 

با بررسی‌های این احکام قانونی می‌توان دریافت که جایگاه مجلس شورای اسلامی در دو بعد قانونگذاری و نظارت، بسیار رفیع است و نمایندگان در برنامه‌ریزی و سیاستگذاری‌های کلان جامعه از قدرت و توانایی‌های لازم برخوردار هستند.

کار نماینده مجلس رفع مشکلات شخصی یکایک موکلان نیست. این در حالی است که بسیاری از مردم از وظایف نمایندگان مجلس آگاهی ندارند و انتظار دارند آنها وظایف مدیران دستگاه‌های اجرایی را انجام دهند.

وجود این توقع نیز دلایل فراوانی دارد که از جمله آنها می‌توان به وجود برخی نواقص و کلی‌گویی‌ها در قانون همچون موارد مندرج در اصول ۷۶، ۸۴ و ۹۰ قانون اساسی و همچنین کمبود آگاهی عمومی درخصوص وظایف و اختیارات نماینده مجلس اشاره کرد.